[CÂU CHUYỆN ĐỜI TÔI] HÀNH TRÌNH CỦA EM – ĐỨA TRẺ ĐIẾC BẨM SINH VÀ TÌNH YÊU CỦA MẸ

Tác giả: Tạ Việt Vượng

Từ khi sinh ra, em đã sống trong một thế giới không có âm thanh. Em không nghe được tiếng chim hót buổi sớm hay lời ru dịu dàng của mẹ, nhưng em cảm nhận được tình yêu thương qua ánh mắt, nụ cười và những vòng tay ấm áp.

Em bị điếc bẩm sinh. Khi biết tin, bố mẹ rất buồn và thất vọng, nhưng chưa bao giờ bỏ rơi em. Họ chấp nhận, yêu thương và luôn ở bên cạnh em. Khi em tròn hai tuổi, bố mẹ dành dụm tiền mua máy trợ thính. Từ đó, mẹ bắt đầu dạy em tập nói, đánh vần từng tiếng một. Dù có những ngày mệt mỏi, mẹ vẫn không bỏ cuộc.

Khi có máy trợ thính, mẹ xin cho em học ở trường mầm non quê nhà. Nhưng sau đó, mẹ đi nhiều nơi khác để tìm cho em một môi trường học phù hợp hơn. Cuối cùng, em được học tại Trường Dạy Trẻ Điếc Nhân Chính. Để tiện cho việc học của em, bố mẹ thuê một căn nhà nhỏ gần trường. Căn nhà ấy bé lắm, chỉ có một chiếc giường sắt nhỏ cho cả ba người : bố, mẹ và em  cùng ngủ. Sáng mẹ đi làm sớm, bố đưa em đến trường; chiều mẹ lại đón em về. Khi bố sang Đài Loan làm việc, chỉ còn hai mẹ con ở Hà Nội, mẹ chuyển đến thuê ở nhà bà Tài người làm ở trường Nhân Chính, để tiện gửi em khi mẹ đi làm sớm.

Em thích nhất khoảng thời gian ấy. Mẹ đi làm, em đi học. Chiều về, mẹ đón em rồi cho em đi chơi. Đi đâu, mẹ cũng cho em đi cùng. Những ngày nghỉ, mẹ dẫn em đi tham quan, đi bảo tàng, vừa đi vừa dạy em nói và giải thích những hình ảnh xung quanh. Mẹ biết rất nhiều điều, có lần mẹ dẫn em đến Gò Đống Đa, kể cho em nghe về vua Quang Trung và về cái gò cao nơi em đang đứng đấy.

Đến năm bốn tuổi, em đã có thể nghe và nói được. Cả gia đình vui mừng vì đứa trẻ khiếm thính như em đã làm được điều tưởng chừng không thể. Khi em về quê, mọi người hỏi em rất nhiều: “Con tên gì?”, “Con mấy tuổi?”, “Bố mẹ con đâu?”… Những khi em không hiểu, mẹ lại phiên dịch cho em, vì em nghe mẹ nói rõ hơn và dễ hiểu hơn.

Sau đó, có chú Mạnh và cô Phượng đến dạy em ngôn ngữ ký hiệu. Chú còn dạy cả mẹ em nữa. Khi chú về, mẹ tiếp tục dạy em nói và ký hiệu từng từ. Mẹ vừa nói vừa ký hiệu để em dễ hiểu. Ban đầu, em nghịch ngợm, chưa quen và không chịu học, nhưng mẹ vẫn kiên trì. Hằng tuần, mẹ đi học thêm ký hiệu để dạy lại cho em. Những từ em chưa hiểu, em kể bằng điệu bộ, mẹ lắng nghe, hỏi lại và dạy em ký hiệu cùng cách nói đúng.

Có những hôm mẹ đi học ngay sau giờ làm, đón em rồi mua bánh mì cho em ăn, còn mẹ thì học xong đến tận 9 giờ tối về nhà ăn mì tôm. Những ngày trời lạnh, hai mẹ con vẫn đi học không nghỉ. Đến lớp học em chơi với thầy Thái Anh và các cô chú, còn mẹ thì học. Nhờ tình yêu và sự hy sinh ấy, em tiến bộ từng ngày: biết nói, biết nghe, biết ký hiệu, và có thể giúp đỡ những bạn khiếm thính khác.
Mẹ thường nói rằng em thật may mắn vì Điếc nên không nghe thấy tiếng ồn, dù ở chỗ đông người em vẫn có thể ngủ ngon và trò chuyện bằng tay mà không làm phiền ai. Khi đứng xa mẹ, em vẫn có thể giao tiếp bằng tay với mẹ.

Khi vào lớp 1, em phải học nhiều hơn. Hằng ngày, em học ở lớp 1K (lớp học bằng ngôn ngữ ký hiệu do giáo viên Điếc dạy) từ sáng đến chiều, còn mẹ đi làm. Tối về, sau bữa cơm, mẹ lại dạy em đánh vần, tập đọc và chỉnh ngọng cho em. Mẹ kể rằng khi em bắt đầu đeo máy, gia đình rất nghèo, không có tiền cho em đi học trị liệu ngôn ngữ. Mẹ chỉ mong có đủ tiền để sống ở Hà Nội, vì ở quê không có trường học cho trẻ Điếc.
Vì thế, mẹ tự dạy em mỗi ngày. Mẹ nói chuyện với em mọi lúc mọi nơi, chỉ cho em từng đồ vật, từng hành động, rồi dạy em nói lại, ký hiệu lại. Mẹ còn dạy em đánh vần chữ cái bằng tay. Nhờ sự đồng hành bền bỉ ấy, giờ đây em có thể đọc và viết tiếng Việt thành thạo tuy nhiên sẽ hơi khó nghe một chút vì em ngọng hơn mọi người.

Khoảng 8–9 tuổi, vào cuối tuần, mẹ thường dẫn em đến Câu lạc bộ Người Điếc Hà Nội để giao lưu. Lúc đầu em ngại, không dám nói chuyện, nhưng mẹ động viên, bảo em giới thiệu bản thân. Khi em chưa hiểu, mẹ giải thích hoặc ký hiệu lại. Khi em nói ngọng, mẹ kiên nhẫn chỉnh từng từ. Tối nào mẹ cũng đọc truyện, đọc thơ hoặc kể chuyện cho em nghe; có hôm mẹ mệt ngủ quên khi đang kể, em cũng nằm im ngủ theo.

Hồi học cấp 1, mẹ cùng các cô chú tổ chức các lớp học tiếng Anh, vẽ cho học sinh Điếc. Những lớp ấy vui lắm, dù chỉ duy trì được một thời gian.

Em vẫn nhớ chiếc ván trượt đầu tiên mẹ mua màu xanh. Nó nhanh hỏng và không tốt, nên mẹ hỏi chỗ mua và dẫn em đến 45 Đào Duy Từ mua cái mới. Dù giá 1.550.000 đồng rất đắt, mẹ suy nghĩ một lúc rồi vẫn mua cho em. Khi có ván trượt, những ngày nghỉ hoặc khi tan học sớm, mẹ dẫn em đến công viên Lê-nin, nhờ các anh chị và cả người nước ngoài dạy em trượt. Chiếc ván ấy đến giờ em vẫn giữ như một kỷ niệm quý giá.

Lên lớp 6, em vào Nam học tại Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Điếc thuộc Trường Đại học Đồng Nai để rèn luyện khả năng tự lập. Mẹ đưa em đi máy bay lần đầu tiên. Khi về Tết, em tự bay một mình về Hà Nội. Ban đầu, em lo lắng vì mới vào, không quen ký hiệu miền Nam, nhưng mẹ luôn gọi điện hỗ trợ và nhờ mọi người giúp em.
Ba ngày đầu, mẹ ở lại cùng em, dẫn em đi thăm ký túc xá, gặp gỡ các anh chị Điếc đã học ở đó. Sau một năm học, trung tâm đóng cửa, mẹ lại đưa em sang học tại Trung tâm Nuôi dạy Trẻ Khuyết tật Đồng Nai. Ở đó, lớp của em có 12 bạn cùng chuyển đến. Thầy cô dạy rất nhiệt tình, nhưng chúng em không được đi chơi hay tham gia nhiều hoạt động, vì phần lớn các chương trình của trung tâm đó chỉ có các bạn mù biểu diễn văn nghệ. Và ở đó các hoạt động cũng không có phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu, chúng em không hiểu được mọi người nói gì. Em chỉ mong có người phiên dịch để có thể hiểu và tham gia như các bạn khác.

Sau hai năm học ở miền Nam, em trở lại Hà Nội học gần bố mẹ hơn. Tuy nhiên, khi ấy ngoài Hà Nội chưa có lớp 8 nên em phải học lại lớp 7 một năm để chờ có lớp 8 để học.

Giờ đây, em là học sinh lớp 8, mang trong tim một ước mơ đẹp: được đi du học, được nhìn thấy tuyết và chạm tay vào những bông tuyết đầu tiên của đời mình.
Trở về Hà Nội, em được gần bố mẹ và bạn bè hơn. Những ngày lễ, em được về quê chơi, được cùng bố mẹ đi nhiều nơi. Mẹ thường dẫn em tham gia các hoạt động cộng đồng. Mẹ có rất nhiều bạn, trong đó có cả các cô chú, anh chị thuộc cộng đồng LGBT. Mẹ giải thích cho em hiểu về sự khác biệt và dạy em phải biết tôn trọng mọi người, cũng như mọi người luôn tôn trọng và hỗ trợ em vậy. Và khi tham gia bất cứ 1 sự kiện hay một hoạt động nào thì mẹ luôn là người phiên dịch ngôn ngữ kí hiệu cho em. Điều đó giúp em có thể hòa nhập và hiểu thêm thông tin về xã hội.

Về Hà Nội, em học cách đi xe buýt để tự đi học. Lúc đầu, em đi tàu điện trên cao, sau chuyển sang xe buýt số 33 cho tiện. Vì được miễn phí nên em và các bạn thường đi xe buýt đến các điểm tham quan ở Hà Nội. Có những nơi ngày xưa mẹ từng dẫn em đến, giờ em tự đi lại và đọc thông tin để hiểu thêm. Có lần, em bị lạc khi chỉ cách nhà 3 km, lại không có điện thoại. Em mất ba tiếng mới tìm được đường về, phải hỏi người đi đường bằng cách nói và ra hiệu. May mắn là có chị hiểu và chỉ giúp em. Khi về tới nhà, em thấy rất tự hào vì mình đã tự xử lý được tình huống ấy.

Mẹ còn mua cho em một chiếc xe đạp trị giá 3.500.000 đồng để đi học. Mẹ bảo đi xe đạp giúp tập thể dục, rèn phản xạ giao thông và quan sát xung quanh, quan trọng nhất là không bị móc mất điện thoại nữa. Những ngày đầu, mẹ đi xe máy chở em trai, còn em đạp xe theo để làm quen đường. Sau đó, em đi học một mình. Mùa hè nóng nên em đi xe buýt, còn mùa thu và đông, em sẽ đi xe đạp.

Em cũng muốn chia sẻ một điều: em đã mất điện thoại hai lần: một lần trên xe buýt khi ngủ quên, một lần ở hồ Gươm bị móc túi. Em biết mẹ buồn lắm vì nhà nghèo, mỗi lần mất là một lần mẹ phải tiết kiệm thêm. Em rất thương mẹ. Em hy vọng khi tham gia cuộc thi này, nếu đạt giải, em có thể dùng tiền thưởng để mua điện thoại mới, giúp mẹ bớt vất vả. Hiện tại, em đang cố gắng ôn tập để ngày 28/10 cùng các bạn sang Hàn Quốc dự chung kết cuộc thi GITC toàn cầu dành cho thanh thiếu niên khuyết tật. Em mong mình sẽ đạt thành tích tốt, mang quà về tặng mẹ.

Nhìn lại chặng đường đã qua, em hiểu rằng: khiếm thính không khiến em yếu đuối, mà giúp em mạnh mẽ hơn, biết trân trọng những điều giản dị trong cuộc sống. Nhờ có mẹ, em học được rằng tình yêu thương và nghị lực có thể tạo nên điều kỳ diệu. Em sẽ tiếp tục cố gắng mỗi ngày để sống xứng đáng với niềm tin và hy vọng của những người luôn yêu thương em.

*Hình minh họa được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI), phác họa từ những cảm xúc trong câu chuyện "Ông chủ thinh lặng với quán cà phê muối vùng ven" theo sự định hướng ý tưởng của đội ngũ CED.