[CÂU CHUYỆN ĐỜI TÔI] TIẾNG CUỘC ĐỜI

Tác giả: Nguyễn Tấn Hiếu

Chúng tôi lớn lên trong căn nhà nhỏ nép mình bên bờ sông, nơi những âm thanh dường như luôn đứng ngoài cửa. Gia đình tôi gồm bốn người sống bằng những nhịp điệu chỉ riêng chúng tôi cảm nhận được.

Ba tôi là người khiếm thính bẩm sinh, mọi giao tiếp của ba đều đi qua đôi tay khỏe và ánh mắt luôn sáng lên mỗi khi muốn nói điều gì. Em trai tôi nhỏ hơn tôi sáu tuổi, cũng giống ba, sống giữa đời bằng sự lặng thinh bẩm sinh nhưng đầy sinh khí. Mẹ tôi thì bình thường, là chiếc cầu nối dịu dàng giữa hai thế giới, một bên lặng im của ba và em trai, một bên ồn ã của đời sống ngoài kia.

Còn tôi, khiếm thính nhẹ, nghe được khoảng sáu phần mười, đủ để hiểu người khác, nếu họ nói to, rõ. Có lúc, tôi thấy mình lạc lõng ở giữa, như đứng trong căn phòng có hai cánh cửa mở hé, nhưng chẳng cánh nào thật sự gọi mình.

Quê tôi có một con sông nhỏ chảy qua làng, mùa mưa nước đục ngầu, mùa nắng soi rõ cả bầu trời. Những buổi chiều tan học, tôi ghé bến đò chờ con ghe nhỏ cập vào để sang bên Gò Nổi, nơi mẹ lúi húi nhổ rau, bó lại từng mớ chuẩn bị mang về chợ sớm hôm sau. Tôi sang đó để phụ mẹ chuyển rau qua lại giữa ghe và bờ.

Trong lúc đợi, tôi thường men theo bờ sông, thảy những viên đá nhỏ, nhìn từng gợn sóng loang ra xa rồi tan biến. Có người bảo những âm thanh ấy rất quen thuộc, nhưng đối với tôi, chúng chỉ như những vệt âm mờ nhòe, thoáng chạm vào tai rồi vụt tan, để lại một khoảng lặng rất khó gọi tên.

Mỗi sáng, tôi cùng em trai ra đồng nhỏ sau nhà nhặt rau dại, chăm những luống rau và mấy cây mướp non ba tôi trồng. Mẹ tôi len lén đi chợ bán rau, thỉnh thoảng nhìn lại, cười nhẹ khi thấy chúng tôi học cách dùng tay làm việc như người lớn. Em tôi hay tò mò, nghịch nước, bắt cá mắc trong bùn, còn tôi thì nhặt từng cọng rau để đem vào bếp.

Bữa cơm trưa, ba tôi dùng tay chỉ, mẹ tôi cười và chúng tôi ăn trong im lặng nhưng không cô đơn. Em tôi vừa ăn vừa kể bằng cử chỉ về con cá nhỏ mới bắt được, tôi gật đầu, đôi mắt chúng tôi sáng lên như hiểu nhau mà không cần lời. Có lúc tôi cố nói thật to, chỉ để nghe lại tiếng mình, nhưng âm thanh yếu ớt như lá rơi trong gió. Em tôi chỉ cười, vẫy tay, như bảo: “Không sao đâu, chúng ta đã hiểu nhau rồi”

Việc đi học với đôi tai không thật sự nghe rõ khiến mỗi ngày đến lớp đối với tôi vừa giống một hành trình khám phá, vừa như bước đi trên sợi dây căng giữa hai bờ xấu hổ và cố gắng. Tôi không điếc hoàn toàn, nhưng nghe được sáu phần thì sót lại bốn phần mà bốn phần ấy thường rơi đúng vào những lúc quan trọng nhất. Và chính điều đó đã tạo ra những ký ức tôi không bao giờ quên.

Có một buổi sáng, thầy giáo nói rất rõ: “Ai chưa nộp bài tập thì đứng lên.”

Còn tôi lại nghe thành: “Ai nộp bài thì đứng lên.”

Thế là tôi bật dậy giữa lớp, tay còn ôm cuốn vở như sắp nộp thêm lần nữa. Thầy nhìn tôi, cau mày: “Hiếu, em nộp rồi mà. Đứng lên chi nữa?”

Cả lớp bật cười. Còn tôi đứng đơ như tượng, mặt nóng ran, tim đập thình thịch, như có ngọn lửa cháy dưới tai. Lúc đó, tôi chỉ ước cái bảng đen trước mặt mở ra một khe nhỏ để tôi chui vào.

Những tiếng cười trong lớp đôi khi khiến tôi muốn bỏ học, muốn trốn vào góc nào không ai nhìn thấy mình. Nhưng mỗi lần nghĩ đến đó, tôi lại nhớ đến ba, người sống cả đời trong im lặng mà chưa từng than khổ; nhớ đến em tôi, thằng bé dùng bốn ngón tay bé xíu để “nói” với tôi rằng nó tin tôi.

Và thế là, dù xấu hổ đến đâu, tôi vẫn tiếp tục đến lớp, ngồi ở bàn nhì, sát cửa sổ, căng tai hết mức, lắng nghe từng âm thanh. Dần dần, việc học không còn là hành trình đầy sợ hãi nữa. Tôi học cách dựa vào mắt, vào nét chữ trên bảng, vào những cử chỉ của thầy cô và bạn bè để “đọc” bài học. Mỗi khi trả lời đúng một câu hỏi, dù chỉ là một chi tiết nhỏ, tim tôi lại đập rộn ràng, như vừa chiến thắng một cuộc đua mà chỉ riêng tôi mới biết.

Gia đình vẫn ở đó, âm thầm mà vững chãi. Ba, bằng đôi tay và ánh mắt, gửi đến tôi niềm tin lặng lẽ, như gió nhẹ đẩy con thuyền nhỏ trên sông. Em trai, bẩm sinh im lặng, nháy mắt, giơ tay như nói: “Anh cứ yên tâm, em tự hào về anh.” Mẹ, dịu dàng như ánh sáng xuyên qua tán lá, luôn khẽ nhắc tôi đừng bỏ cuộc, dù ngoài kia thế giới rộng lớn và khó hiểu.

Chỉ cần không bỏ cuộc, mỗi âm thanh dù méo mó, vụt qua vẫn là một bước nhỏ đưa tôi đến gần hơn với thế giới ngoài kia. Và trong từng bước đi, tôi biết, có gia đình ở bên, mọi khoảng cách, mọi im lặng, đều không còn đáng sợ nữa.

Sáng hôm ấy, em tôi hí hửng nhảy chân sáo theo mẹ, tay cầm bao quần áo lỉnh kỉnh. Tôi và mẹ cũng tất bật, nói cười nhẹ nhàng, như chuẩn bị một chuyến đi bình thường. Em tôi nắm tay mẹ, mắt sáng rỡ, chẳng hề biết hôm nay sẽ khác mọi ngày.

Chúng tôi bắt xe buýt lên thành phố, tiếng động cơ gầm đều đều. Em tôi cứ hí hoáy nhìn qua cửa sổ, tưởng mình sắp được đi chơi xa. Tôi lặng im, trong lòng vừa lo lắng vừa không dám tiết lộ điều gì.

Khi đến trường nội trú, trước khi để em lại, mẹ dẫn nó đi dạo quanh sân, chỉ cho những phòng học, phòng ăn, và khu vui chơi. Em tôi tò mò, vừa chạy nhảy vừa cười nói, vẫn tưởng đây chỉ là một chuyến thăm quan bình thường.

Rồi khoảnh khắc mẹ chuẩn bị ra về, em tôi mới nhận ra sự thật: mình sẽ phải ở lại. Mặt bỗng tái đi, mắt mở to, miệng há hốc. Nó gào khóc, chạy theo mẹ, níu tay thật chặt, còn bao quần áo trên tay rối bời. Mẹ nén nước mắt, nhẹ nhàng đẩy nó vào tay cô giáo, rồi quay lưng đi thật nhanh. Tôi đứng nhìn, cổ họng nghẹn lại.

Đêm đó, mẹ nằm xoay mặt vào tường, im lặng. Tôi biết mẹ nhớ con, nhưng chẳng biết nói gì để vơi bớt nỗi buồn.

Sau vài tháng, em tôi được phép về nhà chơi. Những ngày xa nhà đã làm thằng bé trưởng thành hơn một chút, và giờ đây nó đã biết viết vài chữ nguệch ngoạc. Khi vừa bước vào nhà, em cầm vội mảnh giấy, mắt long lanh, đưa cho tôi.

Tôi mở ra, đọc từng nét chữ run run: "Anh ơi, em nhớ nhà."

Tôi mỉm cười, gãi đầu, rồi viết lại: "Anh cũng nhớ em."

Em tôi nhìn tôi, ánh mắt sáng rỡ, long lanh như vừa tìm thấy bến bờ giữa dòng đời lặng lẽ. Giữa tiếng cười dịu dàng của mẹ và gió lùa qua khung cửa sổ, tôi nhận ra: dù xa cách hay im lặng, sợi dây gắn kết giữa hai anh em vẫn không hề phai nhạt. Chỉ một mảnh giấy bé xíu, một ánh mắt tin tưởng, cũng đủ để nỗi buồn tan đi, để lòng dũng cảm nảy mầm.

Từ hôm đó, mỗi lần nghĩ về em, tôi lại nhớ mảnh giấy ấy, nhớ nụ cười run run nhưng rạng rỡ của em, và thấy rằng dù ở đâu, dù im lặng hay xa cách, tình anh em vẫn luôn giữ mọi thứ ấm áp.

Thời gian trôi, chúng tôi lớn lên giữa nhịp sống âm thầm nhưng đầy tình thương. Ba mẹ vẫn cần mẫn làm thuê, gom góp từng đồng để hai anh em được ăn học. Tôi rời quê lên thành phố học Đại học, còn em vẫn ở lại trường nội trú, thỉnh thoảng về nhà vài ngày.

Tôi đã từng sợ sự im lặng. Có những đêm nằm nghe tim đập trong lồng ngực, nhịp đều đều, mà cảm giác như mình đang sống trong một thế giới tách biệt. Nhưng dần dần, tôi học được cách nghe bằng trái tim. Khi nhìn thấy ai đó quan tâm, khi mẹ khẽ nắm tay, khi em trai mỉm cười, tôi nghe được thứ âm thanh còn rõ hơn mọi tiếng động: đó là âm thanh của tình thương.

Người khiếm thính không cần tội nghiệp. Chúng tôi chỉ cần được lắng nghe theo cách của mình. Có thể không qua tai, nhưng qua ánh mắt, qua lòng kiên nhẫn, qua sự tôn trọng, mọi thông điệp đều được hiểu.

Giờ tôi đã lớn, em trai tôi cũng trưởng thành. Nó làm ở một cơ sở dạy nghề cho người khiếm thính. Mẹ vẫn bán rau, tóc đã bạc nhiều. Ba yếu hơn, nhưng thỉnh thoảng vẫn ra vườn trồng mấy luống hành.

Mỗi lần tôi đi làm về, nhìn thấy ba mẹ ngồi bên nhau, ra dấu trò chuyện, lòng tôi lại thấy bình yên lạ.

Thỉnh thoảng, tôi lại nhớ về tuổi thơ, những buổi sáng theo mẹ ra chợ, những buổi chiều chờ ba về và hình ảnh em trai chạy theo xe hôm nào. Tôi nhận ra, mình đã sống trong một thế giới nửa im lặng, nhưng chưa bao giờ cô độc. Vì tình yêu của gia đình chính là âm thanh nuôi tôi lớn.

Có lần, một người bạn hỏi tôi: “Hiếu này, nếu được ước, mày có muốn nghe như người bình thường không?”

Tôi im lặng một lúc rồi nói chậm rãi: “Có chứ. Nhưng nếu phải đánh đổi để mất đi những gì tao cảm được trong im lặng, thì tao không muốn.”

Tôi đã từng nghĩ rằng cuộc đời mình thiếu sót. Giờ thì không nữa.

Thế giới có hàng ngàn âm thanh, nhưng chỉ một vài trong số đó chạm được vào tim. Tôi nghe bằng cảm giác, bằng rung động, bằng tình yêu và thế là đủ.

Tối nay, khi ngồi viết những dòng này, tôi nghe tiếng gió rì rào ngoài cửa sổ. Có thể người khác gọi đó là “tiếng gió”, còn tôi gọi đó là tiếng cuộc đời, đang khẽ thì thầm với tôi, giữa một thế giới im lặng mà đầy ắp âm vang.

*Hình minh họa được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI), phác họa từ những cảm xúc trong câu chuyện "Tiếng cuộc đời" theo sự định hướng ý tưởng của đội ngũ CED.