[CÂU CHUYỆN ĐỜI TÔI] NGỌN LỬA KHÔNG TẮT TRONG THẾ GIỚI CÂM LẶNG

Tác giả: Lê Đinh Hoàng Quyền 

1. Những năm tháng đầu đời

Mẹ kể: tôi sinh ra cũng như bao đứa trẻ khác, biết khóc, biết cười, biết nắm lấy ngón tay mẹ. Nhưng khi tôi lớn dần, mẹ nhận ra có điều gì đó không bình thường. Mẹ thử gây tiếng động để kiểm tra, nhưng tôi chẳng hề phản ứng ba mẹ bắt đầu lo lắng. Một ngày, ba mẹ quyết định ôm tôi vào Bệnh viện Tai Mũi Họng ở Sài Gòn để đo thính lực. Tấm giấy kết quả vô tình trở thành án tử cho niềm hy vọng của cả nhà: tôi bị điếc nặng bẩm sinh. Bác sĩ đưa ra hai lựa chọn: cấy ốc tai điện tử với chi phí rất cao, hoặc can thiệp sớm. Ba mẹ không đủ điều kiện kinh tế, đành chọn con đường thứ hai, gửi tôi ra Đà Nẵng học ở Trường Khuyết tật Tương Lai, vì khi ấy Quảng Ngãi chưa có trường dành cho trẻ khiếm thính. Ba mẹ chỉ mong một điều thật nhỏ bé, đến mức nghẹn lòng: “Chỉ cần con biết gọi tên mình thôi là ba mẹ đã mừng lắm rồi.”

Mẹ từng nói với tôi: “Hành trình từ khi con mới sinh cho đến lúc con tròn ba tuổi là hành trình ba mẹ đi tìm cái chữ cho con.” Tôi có một người chị gái cũng là người Điếc. Mãi đến khi mẹ kể rằng tôi cũng bị Điếc giống chị, chị ngạc nhiên và nhìn tôi thật lâu. Lúc đó, mẹ vừa phải ôm sữa, vừa chăm tôi ở nhà, vừa lo cho chị đang học xa. Còn tôi, chỉ biết bấu lấy mẹ mỗi khi thấy sợ, vì thế giới quanh tôi im lặng và xa lạ đến lạ thường. Khi tôi tròn ba tuổi, ba mẹ quyết định gửi tôi ra học cùng chị gái ở Đà Nẵng. Những ngày đầu, tôi khóc nhiều vì sợ, vì nhớ nhà. Chị gái cũng không khá hơn, khóc suốt vì nhớ ba mẹ.

Ba kể lại câu chuyện đó mà đến giờ ai cũng vừa thương vừa bật cười: “Hồi đó, Út (là con) học đến năm thứ hai ở Trường Tương Lai. Đến kỳ nghỉ hè, chị không chịu ra xe để trở lại trường, ngồi khóc hoài. Ba phải chạy xe cẩu ra để chở đồ. Chờ mãi không được, Út bực mình, ra ký hiệu bằng tay, bảo: ‘Ba, chạy xe cẩu vô đi! Lấy móc cẩu móc chị, cẩu chị lên xe chở đi!’ Ba mẹ nghe mà vừa lo vừa buồn cười, cười rớt nước mắt luôn. Còn Út thì bản lĩnh hơn, vừa tới nơi là xách đồ lên phòng, cất gọn gàng, rồi ngồi yên. Cả đoạn đường về, ba mẹ vừa thương vừa cười. Hai đứa con gái của ba mẹ, đứa thì khóc cạn nước mắt, đứa thì gan lì, mạnh mẽ lạ thường.” Giờ nghĩ lại, tôi hiểu rằng: Chính tình thương của ba mẹ, sự kiên nhẫn và tình chị em đã nuôi dưỡng trong tôi một bản lĩnh để tôi không chỉ biết im lặng, mà còn biết nói bằng ánh mắt, bằng bàn tay, và bằng cả trái tim.

2. Những năm tháng đầu tiên đi học, khám phá bản thân và biến cố

Khi ba mẹ gửi tôi ra Đà Nẵng học ở Trường Khuyết tật Tương Lai, tôi mới chỉ ba tuổi. Ngày đầu tiên ấy, tôi khóc thật nhiều, cố vùng ra để chạy lại ôm mẹ. Tôi cảm thấy mình bị bỏ lại giữa một nơi xa lạ như rơi vào một thế giới không tiếng động, và chẳng ai hiểu mình. Một cảm giác như bị “rác bỏ” giữa đời.

Những ngày đầu ở trường, tôi chỉ im lặng quan sát. Tôi ghi nhớ từng cử chỉ, ánh mắt, nụ cười, học theo từng ngày. Có lúc tôi thấy bẽ bàng, cô đơn, như mình đứng ngoài cuộc. Rồi một ngày, tôi lấy hết can đảm thử ra dấu “chào”. Khoảnh khắc các bạn quay lại nhìn tôi, ngạc nhiên, rồi cùng mỉm cười, đã mở ra một cánh cửa mới. Đó là lần đầu tiên tôi cảm nhận được niềm vui khi “nói chuyện” bằng cách riêng của mình.

Sau một thời gian học, tôi và chị về quê, tiếp tục học tại Trường Giáo dục trẻ khuyết tật tinh và Trung tâm Nuôi dạy trẻ khuyết tật Võ Hồng Sơn. Đến năm 2010, tôi bắt đầu học tại Trường Hòa nhập Khuyết tật Quảng Ngãi. Tại đây, tôi bắt đầu yêu thích thể thao, tập cờ vua và cầu lông.

Niềm vui thực sự đến khi tôi tham gia Hội thi Thể thao học sinh khuyết tật toàn quốc. Năm 2011 (8 tuổi, tại Thái Nguyên), tôi giành huy chương 2 bạc, 1 đồng môn cờ vua. Đặc biệt, năm 2015 (12 tuổi, tại Cần Thơ), tôi bất ngờ đầu tiên giành bốn huy chương vàng môn cờ vua. Khi ba mẹ nghe tin, họ mừng rỡ khôn xiết. Ba mẹ ôm chặt tôi, và tôi thấy nước mắt rơi nhưng là những giọt nước mắt hạnh phúc.

Tôi còn rất đam mê vẽ. Ngày nào cũng vậy, tôi cầm bút phác thảo trên từng trang vở, miệt mài vẽ lại những gì mình thấy. Dịp Tết Thiếu nhi năm đó, tôi tham gia cuộc thi vẽ tranh. Chiều hôm ấy, giám đốc văn hóa gọi tên tôi lên sân khấu trao giải nhất. Khoảnh khắc ấy, tôi cảm nhận rõ ràng niềm vui của ba mẹ khi thấy con mình được công nhận. Sau khi học hết lớp 8, tôi vẫn chưa thật sự biết mình muốn làm gì. Ba mẹ quyết định mở cho tôi một cửa hàng nhỏ bán tranh và họa cụ. Cửa hàng hoạt động từ năm 2020, mang lại cho tôi nhiều niềm vui và động lực để sống.

Những trải nghiệm đó giúp tôi nhận ra: bản thân tôi không yếu thế như tôi từng nghĩ, và tôi cũng có thể làm được nhiều điều giá trị. Từ những thành tích ấy, tôi bắt đầu ấp ủ một ước mơ: giúp cộng đồng người Điếc.

Nhưng rồi năm 2022, một biến cố lớn ập đến. Ba tôi bị tai biến mạch máu não. Tin ấy như sét đánh giữa trời quang, khiến tôi choáng váng, nước mắt cứ trào ra. Tôi nhìn Ba là người từng mạnh mẽ, từng làm chỗ dựa cho cả gia đình giờ nằm bất động, tập từng cử động nhỏ trong đau đớn. Mẹ tôi ngồi bên cạnh, vừa khóc vừa nắm tay Ba. Tôi đứng đó, lòng nghẹn lại, cảm giác bất lực đến tận cùng.

Vì hoàn cảnh gia đình, tôi buộc phải gác lại ước mơ học thạc sĩ, học tiếng Anh. Tôi biết mẹ không đủ khả năng, nên tôi chấp nhận đi làm công nhân vất vả để phụ giúp ba mẹ đó là lúc tôi quyết định trưởng thành thay cho Ba. Tôi không được phép gục ngã, vì Ba Mẹ vẫn cần tôi, và tôi vẫn còn một ngọn lửa chưa tắt.

3. Hành trình trưởng thành và nuôi dưỡng ước mơ

Dù phải gác lại việc học, tôi không để ước mơ bị lãng quên. Tôi quyết tâm vừa làm, vừa học, vừa trải nghiệm để trở nên mạnh mẽ hơn. Công việc mưu sinh tuy vất vả, nhưng mỗi ngày tôi vẫn cố gắng vì tôi muốn giúp ba mẹ bớt khổ, và hơn hết, tôi muốn chứng minh rằng người Điếc cũng có thể làm được nhiều điều ý nghĩa.

Từ khi tham gia các hoạt động “Khởi nghiệp Từ Tâm” tại Thành Cổ Quảng Ngãi, tôi nhận ra rằng mình cũng có thể đóng góp cho xã hội. Tôi từng tham gia giới thiệu di tích, hướng dẫn khách tham quan, và trong từng ánh mắt người nghe, tôi thấy niềm vui của chính mình. Tôi hiểu rằng: dù không thể nghe, tôi vẫn có thể “nói” bằng cách khác bằng sự tận tâm và tình yêu dành cho quê hương.

Cùng lúc đó, niềm đam mê vẽ tranh trong tôi vẫn cháy bỏng. Tôi muốn dùng nghệ thuật như một ngôn ngữ, một cây cầu để kết nối những người cùng hoàn cảnh để người Điếc được “nói” bằng màu sắc, bằng cảm xúc, bằng trái tim.

Rồi một cánh cửa khác mở ra khi tôi bắt đầu bước ra khỏi vùng an toàn, tham gia nhiều khóa học tập huấn ở nhiều nơi và nhận được các chứng chỉ sau mỗi khóa. Mỗi chuyến đi là một bài học quý giá, giúp tôi nhìn thấy thế giới rộng lớn và thấy mình không còn đơn độc. Tôi may mắn được PARD Vietnam mời tham dự chuyến đi đầu tiên ra nước ngoài tại Lào, nơi tôi được học hỏi, trải nghiệm và kết nối cùng cộng đồng người Điếc quốc tế.

Sau đó, tôi tiếp tục tham gia khóa tập huấn của World Federation of the Deaf Youth Section tổ chức tại Hà Nội trong một tuần và nhận chứng chỉ. Từ những cơ hội ấy, tôi càng hiểu sâu hơn về vai trò của người trẻ Điếc trong việc kết nối và phát triển cộng đồng. Tôi bắt đầu ước mơ được đóng góp cho sự phát triển của người Điếc Việt Nam.

Năm 2022, tôi thành lập Câu lạc bộ Thanh niên Điếc Quảng Ngãi. Những ngày đầu thật khó khăn chỉ có vài bạn cùng niềm tin và ước mơ, nhưng chúng tôi vẫn kiên trì, cùng nhau học, cùng nhau làm. Dù thiếu thốn, chúng tôi luôn tràn đầy nhiệt huyết. Tôi yêu những chương trình tập huấn mà PARD tổ chức, vì mỗi buổi học như thắp thêm trong tôi một ngọn lửa ngọn lửa muốn cống hiến, muốn tạo cơ hội cho cộng đồng người Điếc quê mình.

Sau đó, PARD mở cơ hội tài trợ cho các tỉnh. Tôi mạnh dạn nộp dự án cộng đồng đầu tiên của mình. Tôi chờ đợi, hy vọng... nhưng rồi thất bại.

Tôi buồn, nhưng không nản. Tôi tự nhủ: “Không sao, mình sẽ làm lại.”

Đến lần thứ hai, PARD tiếp tục mở cơ hội. Lần này, tôi chuẩn bị kỹ hơn, suy nghĩ kỹ từng chi tiết, từng mục tiêu. Tôi viết dự án mang tên:

“Học làm bánh – giúp thanh niên Điếc phát triển kỹ năng và việc làm.”

Tôi gửi đi với tất cả niềm tin và quyết tâm. Khi nhận được tin dự án của tôi được chọn vào top, tôi òa khóc vì hạnh phúc. Tôi và một bạn trong Ban lãnh đạo CLB được mời lên Đà Lạt để thuyết trình. Hôm ấy, tôi run lắm, nhưng trong lòng lại sáng rực một niềm tin: Mình đang nói thay cho ước mơ của rất nhiều người Điếc Quảng Ngãi.

Và rồi điều kỳ diệu đã đến.

Dự án của tôi đạt giải Nhất, nhận 30 triệu đồng tài trợ để bắt đầu hoạt động. Tôi không tin vào mắt mình. Nước mắt tôi rơi, không chỉ vì vui mà vì tất cả nỗ lực bấy lâu cuối cùng đã được nhìn thấy. Tôi nghĩ ngay đến ba mẹ, đến ánh mắt tự hào của họ, và đến chính tôi một người Điếc nhỏ bé, nhưng chưa bao giờ ngừng mơ ước.

Nhìn lại hành trình của mình từ cô bé ba tuổi bỡ ngỡ, đến cô gái trẻ dám bước ra cộng đồng tôi hiểu rằng:

Khó khăn không phải là rào cản để dừng lại, mà là thử thách để vươn lên.

Tôi học được cách kiên nhẫn, học cách dùng ánh mắt, bàn tay và trái tim để “nói”. Tôi học cách biến nỗi đau thành sức mạnh, biến giới hạn thành động lực để tiến bước.

Tôi tin rằng, chỉ cần không từ bỏ, chỉ cần cố gắng mỗi ngày, tôi có thể vừa chăm sóc ba mẹ, vừa phát triển bản thân, vừa mang lại giá trị cho cộng đồng.

Và một ngày nào đó, tôi sẽ đứng trước thế giới không còn là cô bé im lặng năm xưa mà là một người trẻ Điếc tự tin, dám mơ, dám làm, và dám kể câu chuyện của chính mình, để mọi người hiểu rằng:

“Điếc không phải là giới hạn — mà là sức mạnh khác biệt của tôi.”

*Hình minh họa được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI), phác họa từ những cảm xúc trong câu chuyện "Ngọn lửa không tắt trong thế giới câm lặng" theo sự định hướng ý tưởng của đội ngũ CED.